Thiết kế và thi công bể phốt 2 ngăn đúng tiêu chuẩn kỹ thuật là yếu tố quyết định giúp hệ thống xử lý nước thải gia đình vận hành ổn định, không bốc mùi hay rò rỉ. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp chi tiết bản vẽ cấu tạo, nguyên lý hoạt động và các dấu hiệu nhận biết hầm đầy để bạn có phương án xử lý kịp thời.
Cấu tạo chi tiết của bể tự hoại 2 ngăn
Về tổng thể, bể phốt 2 ngăn được chia thành hai phần riêng biệt với tỷ lệ chuẩn là 2/3 và 1/3 tổng thể tích bể. Mỗi bộ phận sẽ đảm nhận một nhiệm vụ cụ thể trong chu trình xử lý chất thải:
Ngăn chứa
Kích thước: Chiếm 2/3 tổng thể tích của toàn bộ hầm cầu.
Vị trí & Chức năng: Là nơi đón nhận trực tiếp chất thải sinh hoạt từ bồn cầu xả xuống. Tại đây, chất thải sẽ trải qua quá trình lên men và phân hủy kỵ khí (nhờ vi sinh vật).
Cơ chế chuyển hóa: Sau quá trình phân hủy, chất thải sẽ được tách làm 3 lớp:
- Lớp bùn đáy: Cặn bã đặc chìm xuống dưới cùng.
- Lớp nước giữa: Phần nước đục chứa cặn lơ lửng.
- Lớp váng nổi: Các chất nhẹ như giấy, mỡ, tóc nổi lên trên mặt.
Ngăn chứa
Kích thước: Chiếm 1/3 tổng thể tích còn lại của hầm.
Vị trí & Chức năng: Nằm liền kề ngăn chứa, làm nhiệm vụ tiếp nhận phần nước đục (đã qua xử lý sơ bộ) chảy tràn sang.
Cơ chế: Tại đây, các cặn bã lơ lửng còn sót lại trong nước sẽ tiếp tục lắng chìm xuống đáy hầm một lần nữa. Phần nước trong nhất ở lớp giữa sẽ dâng lên và chảy ra đường ống thoát nước thải chung của gia đình hoặc thành phố.
Hệ thống đường ống kỹ thuật
Hệ thống ống nhựa (thường dùng nhựa PVC) đóng vai trò điều hướng chất thải và giải phóng áp suất. Cấu tạo chuẩn bao gồm:
- Ống xả chất thải (Inlet): Nối trực tiếp từ bồn cầu xuống ngăn chứa. Cần đảm bảo độ dốc tiêu chuẩn để tạo lực xả mạnh, chống nghẹt.
- Ống thông giữa 2 ngăn: Dùng để dẫn nước từ ngăn chứa sang ngăn lắng. Thường sử dụng cút chữ T hướng ngập xuống dưới mặt nước khoảng 1/3 chiều sâu hầm để chỉ hút lớp nước giữa, ngăn không cho lớp bùn đáy và lớp váng nổi tràn sang ngăn lắng.
- Ống thoát nước ra ngoài (Outlet): Đặt ở vách ngăn lắng, cao độ thấp hơn ống xả chất thải đầu vào để nước tự chảy ra ngoài rãnh/cống thoát nước.
- Ống thông hơi: Đường kính chuẩn từ 27mm – 34mm, đặt nhô lên cao để thoát khí Biogas (CH4, H2S) sinh ra trong quá trình phân hủy kỵ khí. Đây là bộ phận bắt buộc để chống nổ hầm cầu và giảm mùi hôi trào ngược lên bồn cầu.
Nguyên lý hoạt động của bể phốt 2 ngăn
Hệ thống bể tự hoại 2 ngăn vận hành theo chu trình khép kín, dựa trên 2 quá trình cơ bản: Lắng đọng cơ học và Phân hủy sinh học (kỵ khí).
Cụ thể, chu trình xử lý chất thải diễn ra qua 3 bước như sau:
- Bước 1: Tiếp nhận và phân hủy. Khi có lực xả từ bồn cầu, chất thải sẽ trôi theo đường ống xuống thẳng ngăn chứa. Tại đây, hệ vi sinh vật kỵ khí sẽ tiến hành phân hủy các chất hữu cơ phức tạp. Quá trình lên men này sinh ra khí Biogas và chuyển hóa chất thải rắn thành bùn cặn chìm xuống đáy.
- Bước 2: Lắng đọng lần 2. Phần nước đục ở lớp giữa của ngăn chứa sẽ chảy tràn qua cút chữ T để sang ngăn lắng. Nhờ môi trường tĩnh tại ngăn này, các cặn bẩn nhỏ nhất chưa phân hủy hết sẽ tiếp tục chìm xuống đáy.
- Bước 3: Xả nước ra môi trường. Lớp nước trên cùng tại ngăn lắng sẽ dâng lên ngang cao độ của ống thoát và tự động chảy ra ngoài hệ thống cống ngầm chung của thành phố.
Quá trình vi sinh vật phân hủy không thể làm biến mất hoàn toàn chất thải mà sẽ liên tục tạo ra lớp bùn đáy ở cả hai ngăn. Sau khoảng 3 đến 5 năm vận hành, khi lượng bùn tích tụ dâng cao làm bít tắc cút chữ T giữa các ngăn, hệ thống sẽ mất khả năng lắng lọc. Lúc này, bắt buộc phải sử dụng dịch vụ hút bể phốt định kỳ để lấy lớp bùn đáy ra, trả lại không gian cho chu trình xử lý mới.
Xem thêm: Bể phốt 1 ngăn: Cấu tạo, nguyên lý và bản vẽ chuẩn kỹ thuật
Bản vẽ và tiêu chuẩn xây dựng hầm tự hoại 2 ngăn
Để bể phốt vận hành ổn định, không nứt vỡ hay rò rỉ, quá trình thi công cần đảm bảo các thông số cơ bản sau:
- Kích thước & Dung tích: Thể tích chuẩn cho gia đình (3-5 người) là 2.5m³ – 3m³. Hầm thường xây hình chữ nhật với tỷ lệ Dài:Rộng là 3:1. Chiều sâu từ đáy lên mặt nước tối thiểu > 1.2m.
- Kết cấu: Đáy hầm phải đổ bê tông cốt thép nguyên khối (dày tối thiểu 150mm). Tường hầm bắt buộc xây bằng gạch đặc (tường 10 hoặc tường 20 tùy nền đất) để đảm bảo khả năng chịu lực.
- Chống thấm: Mặt trong hầm phải trát vữa xi măng mác 75 (dày 15-20mm), sau đó đánh bóng bằng xi măng nguyên chất hoặc quét chống thấm. Bắt buộc ngâm nước ngập hầm trong 48 giờ để kiểm tra rò rỉ trước khi lấp đất.
- Đường ống: Các điểm lắp cút nối, ống xuyên tường phải được chèn kín bằng xi măng. Đầu ống thông hơi đưa lên cao phải có chụp che mưa để tránh nước chảy ngược vào trong.
3 Dấu hiệu cho thấy bể phốt 2 ngăn đã bị đầy
Khi bùn đáy tích tụ vượt giới hạn thể tích ngăn chứa, hệ thống xả thải sẽ xuất hiện 3 dấu hiệu kỹ thuật sau:
- Bồn cầu rút chậm hoặc trào ngược: Không gian lưu trữ trong ngăn chứa đã cạn, nước dội xuống không còn đường thoát nên ứ đọng hoặc dềnh ngược lên lại.
- Có tiếng kêu “ọc ọc” và bốc mùi hôi: Bùn dâng cao làm nghẹt đường ống thông hơi. Khí Biogas bị ép đẩy ngược lại lên bồn cầu, tạo ra tiếng kêu lớn và phát tán mùi hôi nồng nặc.
- Đã sử dụng quá 3 – 5 năm: Ở mốc thời gian này, hầm gần như mất khả năng lắng lọc. Dù bồn cầu chưa tắc nghẽn, bùn đặc đã lấp kín ống thông thủy và bắt đầu trôi thẳng ra ngoài, gây tắc đường cống chung.
Xem thêm: Dịch vụ thông cống nghẹt Đà Nẵng uy tín – Có mặt sau 15 phút
Dịch vụ hút bể phốt tại Đà Nẵng uy tín, không đục phá
Khi bể phốt có dấu hiệu quá tải, việc loại bỏ lớp bùn đáy là giải pháp kỹ thuật duy nhất để phục hồi khả năng lắng lọc của hệ thống. Vệ sinh Đà Nẵng cung cấp dịch vụ hút bể phốt tại Đà Nẵng với quy trình thi công đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật:
- Công nghệ hút chân không: Sử dụng xe bồn áp lực lớn, hút sạch triệt để bùn cặn đặc ở cả ngăn chứa và ngăn lắng mà không để lại cặn dư.
- Thi công không đục phá: Luồn ống dẫn qua nắp hố ga hoặc bồn cầu, bảo toàn nguyên vẹn 100% kết cấu nền nhà vệ sinh và màng chống thấm của hầm cầu.
- Xử lý triệt để, nhanh chóng: Hệ thống xe bồn đa dạng khối lượng, đáp ứng thi công trực tiếp tại tất cả các khu vực: Hải Châu, Thanh Khê, Liên Chiểu, Cẩm Lệ, Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn.
Liên hệ Vệ sinh Đà Nẵng để yêu cầu kỹ thuật viên đến khảo sát thực tế và lên phương án xử lý dứt điểm tình trạng bể phốt 2 ngăn bị đầy.
